رمضان در ادبیات فارسی
«ماه شعبان منه از دست قدح کاین خورشید / از نظر تا شب عید رمضان خواهد شد» حافظ
«زان باده که در میکده عشق فروشند / ما را دو سه ساغر بده و گو رمضان باش» حافظ
«زان میعشق کز او پخته شود هر خامی / گر چه ماه رمضان است بیاور جامی» حافظ
«آمد رمضان و عید با ماست / قفل آمد و آن کلید با ماست // بربست دهان و دیده بگشاد / وان نور که دیده دید با ماست // آمد رمضان به خدمت دل / وان کش که دل آفرید با ماست // در روزه اگر پدید شد رنج / گنج دل ناپدید با ماست // کردیم ز روزه جان و دل پاک / هر چند تن پلید با ماست // روزه به زبان حال گوید / کم شو که همه مرید با ماست» مولوی
«ماه رمضان آمد آن بند دهان آمد / زد بر دهن بسته تا لذت لب بیند» مولوی
«فاش بیا و فاش ده باده عشق فاش به / عید شدهست و عام را گر رمضان است باش گو» مولوی، دیوان شمس
«مژده دهید عاشقان عید وصال میرسد / ز آنک ندید هیچ کس خود رمضان و عید نی» مولوی، دیوان شمس
«می لعل رمضانی ز قدحهای نهانی / که به هر جات بگیرد تو ندانی که کجایی // رمضان خسته خود را و دهان بسته خود را / تو مپندار کز آن مینکند روحفزایی» مولوی، دیوان شمس
«ماه رمضان آمد ای یار قمر سیما / بربند سر سفره بگشای ره بالا // ای یاوهٔ هر جایی وقتست که بازآیی / بنگر سوی حلوایی تا کی طلبی حلوا // یک دیدن حلوایی زانسان کندت شیرین / که شهد ترا گوید: خاک توم ای مولا» مولوی، دیوان شمس
«غنیمت دار رمضان را چو عیدت روی ننمودهست / و عیدت گر کنارستی ز غم جان برکنارهستی» مولوی، دیوان شمس
«به سوزنی که دهانها بدوخت در رمضان / بیا بدوز دهانم که سیرم از گفتار» مولوی، دیوان شمس
«نک رمضان آمد و قدرست و عید / وز تو رسیدست در آن شب برات» مولوی، دیوان شمس
«ای عید، بیفکن خوان، داد از رمضان بستان / جمعیت نومان ده، زان جعد پریشانت» مولوی، دیوان شمس
«توبه کند مردم از گناه به شعبان / در رمضان نیز چشمهای تو مستست» سعدی
«خدایگان فلک قدر آنکه هر رمضان / ز خوان او بگشادهاست قرص خور روزه // سه ماه روزه گرفت و ز نور روزه او / مدام در دو جهان گشت نامور روزه // ز بهر روزه شه نه سپر جشنی ساخت / که بو که شه بگشاید بدین قدر روزه» عطار
«من فرستادهٔ توراتم و انجیل و زبورم / من فرستادهٔ فرقانم و ماه رمضانم» سنایی
«کسان که در رمضان چنگ میشکستندی / نسیم گل بشنیدند و توبه بشکستند» سعدی
«ماه رمضان رفت و مرا رفتن او به / عید رمضان آمد، المنه لله // آنکس که بود آمدنی آمده بهتر / و آنکس که بود رفتنی او رفته بده به // برآمدن عید و برون رفتن روزه / ساقی بدهم باده، بر باغ و به سبزه // من روزه بدین سرخترین آب گشایم / زان سرخترین آب رهی را ده و مسته» منوچهری
«برگ تحویل میکند رمضان / بار تودیع بر دل اخوان // یار نادیده سیر، زود برفت / دیر ننشست نازنین مهمان // غادر الحب صحبةالاحباب / فارقالخل عشرة الخلان // ماه فرخنده، روی برپیچید / و علک السلام یا رمضان // الوداع ای زمان طاعت و خیر / مجلس ذکر و محفل قرآن // مهر فرمان ایزدی بر لب / نفس در بند و دیو در زندان» سعدی
«رمضان آمد و دیوان مؤونت برداشت / خلق را گفت مرا شادی از ایام شماست» فرخی سیستانی
«ماه رمضان بود بدو فرخ و میمون / شوال به از فرخ و میمون رمضان باد» فرخی سیستانی
«تا چو آدینه به سر برده شد آید شنبه / تا چو ماه رمضان بگذرد آید شوال» فرخی سیستانی
«رمضان آمد و همی سازند / کدخدایی سرا اولوالالباب» انوری
«ماه رمضان خجسته بادت / تا پیش صفر بود محرم» انوری
«سایه افکند مه روزه و روز تحویل / روز مسعود مبارک مه میمون جلیل // ... // هر دو فرخنده و میمون و مبارک بادند / چه مه روزه و دیگر چه و روز تحویل» انوری
«مرحبا نو شدن و آمدن عید صیام / حبذا واسطهٔ عقد شهور و ایام / خرم و فرخ و میمون و مبارک بادا / بر خداوند من آن صدر کرم فخر کرام» انوری
«رمضان آمد و شد کار صراحی از دست / بدرستی که دل نازک ساغر بشکست // من که جز باده نمیبود بدستم نفسی / دست گیرید که هست این نفسم باد بدست // آنکه بی مجلس مستان ننشستی یکدم / این زمان آمد و در مجلس تذکیر نشست // ماه نو چون ز لب بام بدیدم گفتم / ایدل از چنبر این ماه کجا خواهی جست // در قدح دل نتوان بست مگر صبحدمی / که تو گوئی رمضان بار سفر خواهد بست // خون ساغر بچنین روز نمیشاید ریخت / رک بربط بچنین وقت نمیباید خست // ماه روزه ست و مرا شربت هجران روزی / روز توبهست و ترا نرگس جادو سرمست // هیچکس نیست که با شحنه بگوید که چرا / کند ابروی تو سرداری مستان پیوست // وقت افطار بجز خون جگر خواجو را / تو مپندار که در مشربه جلابی هست» خواجوی کرمانی
«ز بسکه در رمضان سخت گفت عالم شهر / چو آبگینه دل نازک قدح بشکست» خواجوی کرمانی
«رمضان میکده را بست خدا داند و بس / تا ز یاران که به عید رمضان خواهد بود» هاتف اصفهانی
«دی بر سر گور ذله غارت گردم / مر پاکان را جنب زیارت کردم // شکرانهٔ آنکه روزه خوردم رمضان / در عید نماز بی طهارت کردم» ابوسعید ابوالخیر
«چنان به عهد وی امساک شد قبیح که هست / حرام در نظر عقل روزهٔ رمضان» محتشم کاشانی
«هفتصد و سه سال بر گذشته ز هجرت / روز نگفتیم و لیل، مه رمضان بود» سیف فرغانی
«می حرام است خاصه در رمضان / جز بر آن لعل لب که میگون است»
فروغی بسطامی
«گذشت روزه و سرما رسید عید و بهار / کجاست ساقی ما گو بیا و باده بیار / صباح عید بده ساغریکه در رمضان / بسوختیم ز تسبیح و زهد و استغفار» عبید زاکانی
«در رمضان و رجب مال یتیمان خوری / روزه به مال یتیم مار بود در سله» سنایی
«ز قحط کاه بود ماه در امساک / چو روزهدار دهن بسته در مه رمضان» محتشم کاشانی
«تشنهٔ سوخته در چشمهٔ روشن چو رسید / تو مپندار که از سیل دمان اندیشد // ملحد گرسنه و خانهٔ خالی و طعام / عقل باور نکند کز رمضان اندیشد» سعدی
«خورشید و ستارگان و بدر ما اوست / بستان و سرای و صحن و صدر ما اوست // هم قبله و هم روزه و صبر ما اوست / عید رمضان و شب قدر ما اوست» مولوی
«دل گرسنهٔ عید تو شد چون رمضان / وز عید تو شد شاد و همایون رمضان // وانگه عمل کمان به مو وابستهاست / گر مو شود اندیشه نگنجد به میان» مولوی
«مشو از صحبت بی برگ و نوایان غافل / که شب قدر نهان در رمضان میباشد» سنایی
«بردن غم ز دل خسته دلی در میزان / به ز صوم رمضانست بشعبان بردن» فیض کاشانی
«ماه رمضان رفت، دگر عذر میارید / خیزید و میآرید که عیدست و خزان است» سلمان ساوجی
«اندر رمضان خاک تو زر میگردد / چون سنگ که سرمهٔ بصر میگردد // آن لقمه که خوردهای قذر میگردد / وان صبر که کردهای نظر میگردد» مولوی
من نه عاشق هستم و نه محتاج نگاهی که بلغزد بر من!